Merdiven Dengelendirilmesi (Balansman)

Düz ve dönüşlü merdivenlerin basamak ve rıhtlarının doğrultuları merdiven boyu ya da çıkış hattına dik olarak çizilir. Döner merdivenlerin rıht çizgileri ise çıkış hattı üzerinde basamak genişlikleri eşit olarak alınıp bu noktaların merdiven dairesi merkeziyle birleştirilmesi yoluyla çizilir. Çeyrek ya da yarim dönüşlü merdivenlerin köşelere ve dönüş noktalarına gelen kısımlarında rıht doğrultuları “Merdiven Dengelendirilmesi” adı verilen özel grafik yöntemlerle çizilmektedir. Yükseklik ve basamak sayısı az olan merdivenlerde basamakların tamamı, yüksekliği ve basamak sayısı fazla olanlarda da en az 8 basamağı dengelendirmek gereklidir.

Çeyrek Dönüşlü Merdiven Dengelendirilmesi:

İşlem Adımları:

• Merdiven genişliği hesaplanarak merdiven iç çizgisiyle dönüş yapılan yerdeki çeyrek dairesi çizilir. Daire yarıçapı gerektiği kadar alınabilir.
• Merdiven genişliğinin tam ortasından “çıkış hattı” çizilir. Çıkış hattı üzerinde dönüş yapılan kısımdaki orta basamaktan başlanarak basamak genişlikleri işaretlenir.
• Dengelendirilmesi istenen ilk basamaktan bir önceki düz basamağın (örnekte 3.ncü basamak) rıhtçizgisi ve onun uzantısı çizilir.
• Orta basamağın (örnekte 7-8) merdiven iç çizgisi üzerindeki rıht noktaları, en az 10 cm basamak genişliği olacak şekilde işaretlenir ve bu noktalar çıkış hattı üzerindeki rıht noktalarıyla birleştirilerek orta basamak belirlenir. Dengelenecek basamakların rıht çizgilerinin uzantıları çizilerek dengelenen ilk basamağın (3) rıht uzantısıyla kesiştirilir.
• Dengelenen ilk basamak rıht çizgisinin uzantısı üzerinde işaretlenen örnekteki 7ve 8noktalari arasındaki uzaklık (1) Birim alınarak bu uzunluk pergelle izleyen 6, 5, 4 noktaları için işaretlenir. Bulunan bu noktalar çıkış hattı üzerindeki ayni numaralı rıht noktalarıyla birleştirilerek merdiven orta noktasına kadarki dönüşlü basamakların rıht çizgileri elde edilmiş olur.
• Orta basamaktan sonraki rıht çizgileri de simetrik şekilde veya yukarıda anlatılan işlem adımlarının tekrarlanması yoluyla çizilir.

Yukarıdaki dengelendirme işlemi, tam ortadaki basamak köşe noktaya geldiğinde yapılacak çizimi esas alan dengelendirmedir. Eğer orta basamak yerine rıht çizgisi köşeye gelirse bu defa orta rıht çizgisinin bir önündeki basamak esas alınarak ve ayni yukarıdaki sırayla dengeleme yapılmalıdır. Bu tip bir dengelenmiş merdiven örneği aşağıda gösterilmiştir:

(2). Yarım Dönüşlü Merdiven Dengelendirilmesi:
Yarim dönüşlü merdivenlerin dengelendirilmesi için pek çok yöntem geliştirilmiş olup burada üç yöntem tanıtılacaktır.
(2.1). Kutup Yöntemi:
Yukarıda çeyrek dönüşlü merdivenler için işlem adımları verilen yöntemin bir diğer adi “Kutup Yöntemi” olup buna göre çizilen iki ayrı şekil aşağıda verilmiştir. Burada dengelendirmeye başlanacak nokta yarim dönüşün (yarim dairenin) tam ortasına gelen basamak olacaktır; diğer işlemler aynen uygulanır. Ancak, burada çizilecek yarim dairenin yarıçapının merdiven aydınlık genişliğinin yarısı kadar alınacağını unutmamak gerekir.
Kutup Yöntemi için aşağıda verilen ikinci şekilde de dengelendirilecek yarim dönüşlü merdivenin AB çıkış hattı ve basamak genişlikleri yatayda çizilen bir doğru üzerinde işaretlenir ve numaralandırılır. A köşesinden uygun bir açıyla çizilen AB doğrusunun uzunluğu olarak merdiven iç çizgisi uzunluğu alınır. Daha sonra B ve B noktaları birleştirilip uzatılarak üzerinde kutup noktası denilen (O) herhangi bir nokta alınır ve bu noktadan AB üzerindeki tüm noktalara doğrular çizilir. Bu doğruların AB üzerinde ayırdığı doğru parçaları merdiven iç çizgisi üzerinde alınacak basamak genişlikleridir. Bu genişlikler merdiven planında işaretlenerek basamak rıhtları buna göre düzeltilir. Merdiven iç çizgisi üzerinde alınan en küçük uzunluk 10 cm den küçük olmamalıdır.

(2.2). Çeyrek Daire Yöntemi:
Aydınlık orta çizgisinin merdivenin dönüşlü kısmini kestiği noktadan her iki tarafa toplam 10 cm.lik bir uzunluk alınır ve bu noktalar daha önce işaretlenmiş olan çıkış hattı basamak rıht noktalarından ilgili olanlarla birleştirilip uzatılır. Uzantıların aydınlık orta çizgisini kestiği noktadan dengelendirilecek en alt basamak rıht çizgisi arasında kalan kısım yarıçap olmak üzere bir çeyrek daire yayı çizilir. Daire yayı üzeri, dengelenecek basamak sayısı kadar parçaya ayrılır ve her noktadan yatay doğrular çizilerek aydınlık orta çizgisi kestirilir. Elde edilen bu son noktalar çıkış çizgisi üzerinde yine ayni numarayla numaralanmış rıht noktalarıyla birleştirilerek dengelendirilme tamamlanmış olur\yeni rıht çizgileri belirlenir (Şekil X.10.).
(2.3). Usta İşi Dengelendirme:
Bu dengelendirme yönteminde merdivenin aydınlık çizgisi, çıkış çizgisi üzerindeki basamak sayısı kadar birbirine eşit boyda kısımlara ayrılır ve bu noktalarla geçiş çizgisi üzerindeki basamak noktaları birleştirilir. Ortaya çıkan yeni rıht çizgileriyle merdiven dengelenmiş olur