Başlıca Temel Türleri

Taş, ahşap, beton, betonarme ve çelik gibi malzemelerden yapılan temeller esas olarak iki guruba ayrılmaktadır:

  1. Yüzeysel Temeller
  2. Derin Temeller

Bunlardan YÜZEYSEL TEMELLER adından da anlaşılacağı gibi mümkün olduğu kadar toprak yüzeyine yakın yapılan, ancak yine de don seviyesi altında inşa edilmesi gereken temel türleridir. Özellikle sağlam zeminlerde uygulanır.
Yapı duvarları ya da kolonlardan gelen yapı yüklerini daha geniş bir alana yaymak üzere yapılan temel elemanlarına “sömel” denir (Şekil V.3, 4). Bina yükleri temel tabanına taş sömellerde 600 lik betonarme sömellerde ise 450 lik bir açıyla yayılır. Bu bilgilerle taş sömelde sömel yüksekliği (h) bulunmak istenilirse:

Örneğin: a =1.00 m, d =60 cm, e =20 cm ise;
h = e x 1.73 = 20 x 1.73 = 34.6 cm. elde edilir.
Biz bu değeri h ≈ 35 cm. olarak yuvarlak hesap şeklinde gösteririz. Taş ve beton gibi malzemenin fazla kullanımını önlemek için sömelde kademeler çıkıntı ve eğimler yapılır bunlara “AMPATMAN” ya da “AMBUATMAN” adı verilir.

Sömel genişliği a, duvar genişliği d ise bu ölçüler şu üç durumdan birine sahip olabilir:
1-) a < d 2-) a = d 3-) a > d (genelde uygulama biçimi böyledir)

Normal durum a > d olmasıdır. Ancak diğer durumlar sözkonusu olursa yalnızca a=d durumu gözönünde alınır ve projelendirilir a<d yapılmaz. Aşağıda görüldüğü gibi sömel genişlikleri ve kalınlıkları yapı yükünden dolayı çatlama kırılma zımbalama ve eğrilme olmayacak biçimde boyutlandırılmalıdır.
Yüzeysel Temeller de şu üç guruba ayrılırlar:

  1. Tekil Temeller Münferit Temeller
  2. Sürekli Temeller Mütemadi Temeller
  3. Radye-Jeneral Temeller

Orta sert temel zemini ve düşük yapı ağırlığı söz konusu ise “Tekil Temel” kullanılır. Bu tip temeller betonarme karkas yapıda yalnızca kolonların altına tek tek hesaplanıp boyutlandırılarak yerleştirilir. Tekil sömeller kayma ve ayrılmaları önlemeyi teminen. 30×30 ya da 50×50 cm. kesitinde bağ kirişleriyle birbirlerine bağlanırlar. Ayrıca birkaç tekil sömel birarada ve birden çok kolon yükünü taşıyacak şekilde “KOMBİNE SöMEL” veya “BİRLEŞİK SöMEL” olarak da tertiplenebilmektedir.