İnşaat Bölümü Ders Arşivi

Kutu Diyagramları Yöntemi (Precedence Diagrams)

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 17:10:29 +0000

Çözüm tekniği olarak CMP’e çok benzeyen kutu diyagramlarında, bir inşaat işinin planının çıkartılması ve birbirini izleyen rutin işlemlerin kontrolü çok kolay olmaktadır. Kutu diyagramında işlem tanımları ve CPM’’e kıyaslaması şöyle yapılabilir:

Kutu Diyagram Uygulaması:
En Erken Başlama ve Tamamlanma Zamanlarının Bulunması:
(1) İlk İşlemin en erken başlama zamanı EBA = 0 dır.
(2) Herhangi bir işlemin en erken başlama zamanı:
EBJ = max (ET i + Z)
(3) Herhangi bir işlemin en erken tamamlanma zamanı:
ETj = max (EB i+ t i ; ET i + Z) dir.

En Geç Başlama ve Tamamlanma Zamanlarının Bulunması:
(1) Son İşlemin en geç tamamlanma zamanı GTK = ETK dır.
(2) Herhangi bir işlemin en geç tamamlanma zamanı:
GT i = min (GB j –Z) dir.
(3) Herhangi bir işlemin en geç başlama zamanı:
GB i = min (GT i –t i ; GT j - Z) dir.

PERT Seçenekli Değerlendirme Yöntemi Program Evaluation and Review Technique

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 17:05:44 +0000

Kritik yörünge (CPM) ile programlamada, serimin tüm işlemlerinin sürelerinin bilinmesine ihtiyaç vardır. Bazı yatırımlarda, serimin bazı işlemlerinin süreleri tam olarak bilinemez. Eğer süresi belirsiz olan bu işlemler kritik yörünge üzerinde değilse ve bulunduğu düğüm noktalarında büyük bolluklar varsa, gene kritik yörünge metodu ile programlama yapılabilir. Ancak iş programında zorlamalar, kapasite dengelemesi ve maliyet hesabı gibi irdemeleri yapılamaz.
Eğer işlem süreleri belli olmayan işlemler kritik yörünge üzerinde ise, artık yatırımın tamamlanma süresinin bile tayini mümkün değildir. Bu hallerde yatırımların planlanması PERT metodu ile yapılmalıdır. Çünkü bu metotta belirsiz süreler, ihtimaller hesabına göre, hesaplanabilmekte ayrıca düğüm noktaları ile yatırımın toplam süresinin programa göre yüzde kaç ihtimalle tamamlanabileceği de bulunabilmektedir. Bu metot uzun zamanlı, elemanları süre ve iş bakımından pek çok şartlara bağlı olan karışık yatırımlarda çok kullanılmaktadır.
PERT metodu, süreleri tam bilinemeyen işlemlerin programda göz önüne alınmasını sağladığından kapsamı, kritik yörünge metoduna nazaran daha geniştir. Kritik yörünge (CPM), PERT metodunun özel hallerinden biridir.

PERT seriminde her işleme ait olası en erken ve en geç gerçekleşme süreleri (ta , tb)
normal gerçekleşme süresi işlem ayrıtları üzerinde verilir. Serimin işlemlerinin tamamlanma süreleri (te), varyansları (Vte) ve standart sapmaları (σte) yukarıda verilen formüllerle hesaplanır.
Serimin programlanan zamanda tamamlanma olasılığı (P), yine yukarıda verilen Ts formülünden ve ilgili değerler yerine yazılıp Z değeri çekilerek, normal dağılım tablosundan da bu P değeri okunarak belirlenir.

TABLO 1.5) STANDART NORMAL DAĞILIM ALTINDAKİ ALAN (Olasılık Tablosu)

Planlama Teknikleri

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 16:22:23 +0000

Başlıca iş programlama ve planlama teknikleri şunlardır;

Çubuk diyagramlarıyla planlama bar gantt charts
CPM Kritik Yol Yöntemi Critical Path Method
PERT Seçenekli Değerlendirme Gözden Geçirme Yöntemi
Kutu Diyagramları Yöntemi (Precedence Diagrams)
L.O.B. Denge ve Devre Diyagramlarıyla Planlama
Kaynak Kullanımı / Kaynak Atama Yöntemleri (Resource Allocation / Resource Assignment)

Çubuk diyagramlarıyla planlama Bar Charts Gantt Chart

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 16:21:44 +0000

Planı yapılan projenin işlemleri birer yatay çubuk şeklinde bölümlenmiş bir tablo üzerinde, birbirini izleyecek tarzda çizilir. En son işlemin bitiş noktası, aynı zamanda projenin tamamlanma süresini verir. Çok sağlıklı bir planlama türü değildir, ancak çok basit olarak projenin akışının kontrolünü mümkün kılabilir.

Çubuk diyagramlar ile ilgili uygulama örneği:
Aşağıda verilen bilgilerden yararlanarak yalnızca bir bloktan oluşan 4 katlı (temel ve çatı dahil) yapının şantiye yöntemi için Çubuk Diyagram iş programını yapınız ve verilen iş kalemlerine göre kaba inşaatın tamamlanma süresini hafta bazında yaklaşık olarak bulunuz.

Her bir işlem hafriyat hariç 10’ar kişiden oluşan bir ekiple gerçekleştirilecektir. Yukarıdaki değerler 1’er işçi için verilmiştir.
Hafriyat ve kalıp aynı ayna başlayabilmekte ve bağımsız yürütülmekte, izleyen diğer işlemler birbirine bağlı ve aralıksız devam etmekte (demir ve beton), bundan sonra 15 priz ve kalıp bekleme ara termini bırakılmakta ve ardından duvar ekibi aralıksız çalışabilmektedir.
Günde normal 8 saat çalışma ve fazla çalışma olarak da 2 saat çalışılmaktadır.
Her bir işlem % 85 verimlilik faktörüne mutlaka bölünecektir.
Çalışma mevsimi başlangıcı 15 mart 2003 ve sonu 30 aralık 2003 alınacak, bu 9 ayda haftalık 6 gün ayda da 4 hafta çalışıldığı 30 aralık ile 15 mart arasındaki 2.5 aylık dönemde boş beklendiği kabul edilecektir.; taşan işler bir sonraki seneye devredilecektir.
Çizelge, haftalık

CPM Kritik Yol Yöntemi Critical Path Method

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 15:46:59 +0000

Bir yatırımın planlamasında, yatırımın unsurlarını oluşturan ana faaliyetlerin, süre, maliyet ve kapasite bakımından programa ve neticeye etkime miktarlarının bilinmesi çok önemlidir. Yatırımın istenen süre içinde ve ekonomik olarak gerçekleştirilmesi için hangi işlerin daha kontrollü yapılmasının zorunlu olduğunu da bilmek şarttır. Bu sebeple, yatırım ve işletmelerin,modern teknolojinin hızla geliştiği bu çağda her türlü imkanlardan faydalanarak geniş maksatlı programlara göre yapılması gerekmektedir.

Hazırlanan programlar,
1. Kısa vadeli (stratejik) planlar,
2. Uzun vadeli (taktik) planlar,
olmak üzere iki grupta yapılmaktadır.
Her cins yatırımlara uyabilen ve sonuçlarına etkili olan yeni metodların geliştirilmesine gerek duyulmuştur. Kritik yörünge (CPM) VE PERT metotları bu ihtiyaçlardan doğan modern planlama metotlarından ikisidir. Her iki metodun ana prensibi, insanın aklını kullanarak günlük hayatta yaptığı işlerin metodik olarak değerlendirilmesidir. CPM’ le planlamada işlem gösterimi şöyle özetlenebilir:

Planlama ve Planlama Teknikleri: serimlerle planlama yöntemlerinde tarihsel gelişim

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 14:57:33 +0000

Kritik yörünge (CPM) ve PERT metotları geliştirilmeden önce, yatırımların iş programları çubuk (Gantt) metoduna göre yapılmakta idi. Bu metot, bazı hallerde faydalı olmasına rağmen, faaliyetlerin birbirlerine göre lojik bağlantılarını göstermekten yoksundur. Her ne kadar, bir faaliyet bitmeden diğerinin başlayamayacağı, bazı faaliyetlerin aynı zamanda devam edebileceği v.b. gibi basit kurallar, çok karışık olmayan projelerde, bu metotta da göz önüne alınmakta ise de, hangi faaliyetlerin kesin süresinde bitmesinin zorunlu olduğunu, yatırımın toplam süresine hangilerinin daha çok etkidiği, en ekonomik sürenin nasıl bulunacağı, yatırımın süresinin kısaltılmasıyla maliyeti arasındaki bağıntının nasıl değiştiğinin cevapları alınmaktadır.
1957 yıllarında gelişen ihtiyaçlara cevap vermek üzere İngiltere’de Central Electricty
Generating Board’un Operations – Research kısmı, bir kuvvet santralının tevsii inşaatında “kısaltılamayan en uzun süreli faaliyetler” diyebileceğimiz bir metot geliştirdiler. 1958 yılında ise bu metodu düzelterek ve başka bir kuvvet santralına tatbik ederek, yatırım süresini % 40 kısaltmayı başardılar.
Aynı tarihlerde Amerika Birleşik Devletlerinde bu problemle uğraşılmaya başlanmıştır. 1958 yılının başında, “US – Navy Special Projects Office” adlı bir büro kurularak planlama ve kontrol için yardımcı olabilecek çareler araştırmaya başladılar. Çalışmalarını, kısa adı PERT olan, “Program Evaluation Research Task” ismi ile açıkladılar. 1958 Şubatında, bu grubun matematikçilerinden Dr. C.E. Clark, ilk defa teorik çalışmalarını grafik gösteriliş haline getirerek “ok diyagramı” diye anılan faaliyet şebekesini kurmuştur. Çalışmalar büyük gelişmeler kaydederek, Temmuz 1958’ de, şimdiki PERT metodu, diye adlandırılan “Program Evaluation and Review Technique” metodu tamamlanmıştır .
Benzer çalışmalara A.B.D. Hava Kuvvetlerinde de rastlanmaktadır. 1958 yılında, Du Pont de Nemours Company adlı kimyasal yatırımlar yapan firma, çok büyük bir yatırımın planlanması ve yürütülmesinde “Critical Path Method” kısa adıyla CPM, adı verilen yeni bir sistem uygulanmıştır. Bu metot sayesinde firma birkaç yıl içinde milyonlarca dolar tasarruf sağlamayı başarmıştır.
1959 da Dr. Mauchly, CPM metodunu basitleştirerek endüstri yatırımlarına tatbik edilebilir hale getirmiştir. 1958 yılından beri, bilhassa A.B.D. de, bu metotların geliştirilmesi ve düzeltilmesi için yoğun çalışmalar yapılmıştır. Elektronik hesap makinalarının uygulamalı alanlara girmesinden sonra CPM ve PERT metotlarıyla, büyük ve uzun vadeli yatırımların, kapasite dengelenmesi, maliyet kontrolü v.b. işlerin yapılması mümkün olmuştur.
Bugün çeşitli maksatlar için hazırlanmış çok sayıda Elektronik hesap makinası programları, her cins yatırımın daha çabuk ve daha ekonomik sonuçlandırılmasına yardımcı olmaktadırlar.

Planlama ve Planlama Teknikleri: yönetici açısından serimlerle planlama

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 14:56:01 +0000

Yönetimde kolayca işbölümü yapılabilir. Yetki devri, koordinasyon, daha kolay yapılabilir.
Benzer işlerde benzer planlar yapılır. Bu da planlamayı sistematik
Yöneticinin ilgilendiği işlemleri başlama, bitiş, işgücü ve masraf
Süre, masraf akışı, işgücü, ekipman, hammadde gibi verilerin
Hiyerarşinin her düzeyinde sorumlulukları belirlemek olanağı vardır. Bu sorumluluklar serimde departmanlara göre ayrı renklerde gösterilebilir.
Diğer planlama çalışmalarına göre serimlerle planlama daha az kuramsal, daha çok uygulamaya yöneliktir.
Periyodik izleme raporları ile yatırım, kaynak, (işgücü, ekipman, malzeme, para, v.s.). süre, masraf, ara hedefler yönünden sistematik olarak denetlenir ve normal sapmalarda gerekli düzeltici önlemler alınır.
Yönetici, kaynak kullanımı yönünden şu kolaylıkları sağlayabilir;
- Bolluklu işlemlerdeki kaynaklar, kritik işlemlere aktarılabilir. Bunun için de kaynakların kullanım esnekliği araştırılmalıdır.
- Değişik yatırımlarda ortak kaynak kullanımını planlama olanağı verir
- İşlemlerin fiziki özelliklerini daha ayrıntılı araştırma gereğini doğurur. İş akışı analizine ve yöntem değişimine ortam hazırlar.
Bütün bunların yanında;
- Serimle planlama tekniklerinin yalnızca araç olup amaç olmadığı,
- Giderlerin zamanla değişimi önemli olduğundan ayrı ve hassas bir hesabı gerektirdiği,
- Bu tekniklerin ve yöntemlerin hiçbir zaman kendi uygulayıcısından daha iyi olamayacağı,
- Yeniliklere karşı uygulayıcılar tarafından her zaman tepki gösterileceği unutulmamalıdır.

verileri önceden değiştirmek olanağı vardır.

Planlama ve Planlama Teknikleri: planın sakıncaları

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 14:53:50 +0000

Gerekli işgücü ve araçlar kaliteli ve pahalıdır.
Amaçlardan çok dilek ve istekleri içerir.
Kişiyi bir ölçüde gelecekte yaşatır ve bugünü unutturur.
Uygulayıcıların girişim gücünü azaltır.
Getirdiği yeni düzene direnmeler olur.
Yeterli hız ve doğrultuda yapılamayan planların amaca ulaşması güçleşir.
Planın kapsadığı süre ve ayrıntı derecesi çeşitli olup sakıncalar doğurabilir.

Planlama ve Planlama Teknikleri: planın yararları

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 14:39:31 +0000

Zaman ve emek savrukluğunu azaltır.
Yöneticinin dikkatini amaca yöneltir.
Uyumlu çalışma olanağı sağlar.
Çabaların amaca uygunluğunun denetlenmesine ortam sağlar,
Olumsuz etkenler önceden görülüp önlem alınabilir.
Rasyonel kural ve yöntemlerin geliştirilmesine yardımcı olur.
Yetki devrini kolaylaştırır.
Denetimin standartlaşmasına katkı sağlar.

Planlama ve Planlama Teknikleri: planlamanın özellikleri

İnşaat Bölümü — Thu, 09 Oct 2008 14:38:25 +0000

Planlama bir seçim ve tercih sürecidir.
Plan bir kararlar toplamıdır.
Plan geleceğe yöneliktir. Amaca ulaşmak için bir süre gereklidir.
Planlamada ileriyi doğru görmenin önemi fazladır.
Plan bilinçli bir seçim sürecidir.
Planlama yönetimin belirleyici veya yasalaştırıcı nitelikte işlevidir.